Tết Trung thu năm nay rơi vào hôm nay, thứ Sáu 25/9/2026, tức Rằm tháng Tám năm Bính Ngọ. Có một chi tiết ít người để ý: trăng tròn nhất lại không rơi vào tối nay mà vào 23h49 đêm mai 26/9 (giờ Việt Nam). Câu "trăng rằm mười sáu trăng treo" của ông bà hóa ra đúng cả về thiên văn, nên ai lỡ hẹn tối nay vẫn còn một đêm để ngắm trăng đẹp nhất năm.
Âm lịch tính ngày rằm theo lịch, còn thời khắc Mặt Trăng tròn đầy nhất thì do quỹ đạo quyết định. Năm nay, pha trăng tròn rơi vào 16h49 ngày 26/9 theo giờ quốc tế (UTC), tức gần nửa đêm 26/9 ở Việt Nam. Thực tế mắt thường khó phân biệt, vì trăng trông tròn và sáng suốt ba đêm 25, 26 và 27/9.
Ở phương Tây, đây là "Harvest Moon" (trăng mùa gặt), tên gọi dành cho kỳ trăng tròn gần điểm thu phân nhất. Người nông dân châu Âu xưa tận dụng ánh trăng sáng những đêm này để gặt nốt vụ mùa. Năm 2026, trăng nằm trong chòm Song Ngư và xuất hiện gần Sao Thổ. Nếu trời quang, nhìn sang bên cạnh vầng trăng sẽ thấy một chấm sáng vàng nhạt, không nhấp nháy như các ngôi sao: đó là Sao Thổ.
Sự kiện lớn nhất tối nay ở Hà Nội là lễ rước đèn "Đêm hội trăng rằm" 2026, diễn ra từ 20h00 đến 21h30 trên không gian phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm. Đoàn rước xuất phát từ Trung tâm Thông tin Văn hóa Hồ Gươm (số 2 Lê Thái Tổ), đi quanh hồ và kết thúc tại Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục. Ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội phối hợp với CLB Đình Làng Việt dàn dựng 14 khối rước, gồm múa sư tử, rồng, trống hội, cỗ xe Nguyệt Cung, các mô hình đèn cá chép, đèn ông sao, đèn cuốn thư, ông Tiến sĩ giấy và một khối riêng cho thiếu nhi cầm đèn lồng. Điểm nhấn năm nay là mô hình Tháp Bút, Đài Nghiên, biểu tượng hiếu học gắn với chính hồ Gươm.
Tối nay cũng là ngày cuối của Chợ Trung thu truyền thống 2026 trên phố Hàng Mã (từ ngã tư Hàng Mã giao Hàng Đường tới Hàng Mã giao Hàng Cót), chạy từ ngày 11/9. Chợ gắn với Lễ hội Trung thu Phố cổ, trải từ Hàng Mã, cửa chính chợ Đồng Xuân sang các tuyến phố đi bộ quanh hồ.
Tối Rằm là lúc phố cổ đông nhất năm, nhất là khung 19h đến 22h. Nếu đi cùng trẻ nhỏ, nên gửi xe ở các tuyến ngoài khu phố đi bộ (Trần Quang Khải, Lý Thái Tổ, Hàng Bài) rồi đi bộ vào, thay vì cố len xe máy vào Hàng Mã. Muốn chụp ảnh đoàn rước, hãy đứng dọc đoạn gần Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục từ trước 20h, lúc đoàn về tới đó thì chỗ đứng đã kín.
Mua đèn thì nên để ý một chuyện: phố Hàng Mã giờ tràn ngập đồ chơi đèn LED và đồ nhựa phát nhạc, giá rẻ và bắt mắt nhưng phần lớn là hàng công nghiệp. Đèn ông sao dán giấy bóng kính, đèn kéo quân, mặt nạ giấy bồi và ông Tiến sĩ giấy vẫn có, thường nằm ở các sạp nhỏ hơn và đắt hơn chút ít. Cho trẻ con cầm một chiếc đèn ông sao nến (nhớ trông lửa) là cách để chúng hiểu vì sao người lớn nhắc mãi về "Trung thu ngày xưa".
➡ Cùng chủ đề, đừng bỏ lỡ
Ở phía Nam, "thủ phủ đèn lồng" vẫn là phố Lương Nhữ Học giữa khu Chợ Lớn. Con phố của cộng đồng người Hoa treo kín hàng nghìn chiếc lồng đèn, từ loại giấy kiếng truyền thống tới đèn LED, và đông nhất vào buổi tối. Người muốn không khí rộng rãi hơn có thể ra phố đi bộ Nguyễn Huệ, nơi các đội lân sư rồng thường biểu diễn trong những đêm quanh Rằm. Ai đi Lương Nhữ Học nên tới trước 19h, sau giờ đó đoạn phố ngắn này gần như không còn chỗ chen chân.
Trung thu còn được gọi là Tết Đoàn viên, và dù ngày nay dành cho trẻ con nhiều hơn, nó vẫn là dịp cả nhà ngồi lại với nhau. Mâm cỗ Rằm tháng Tám của người Việt thường có bánh nướng, bánh dẻo, bưởi, hồng, na, cốm và những con vật tỉa từ trái cây. Theo lệ, gia đình bày cỗ cúng gia tiên trước, sau đó mới đến phần "phá cỗ" cho trẻ con, thường khi trăng đã lên cao.
Mấy hình ảnh quen thuộc đều có tầng nghĩa riêng. Ông Tiến sĩ giấy là lời chúc con cháu học hành đỗ đạt. Đèn cá chép gửi gắm mong ước vượt vũ môn. Đèn ông sao năm cánh gắn với tuổi thơ nhiều thế hệ. Còn chiếc bánh tròn với nhân thập cẩm, theo cách hiểu dân gian, là sự sum vầy đủ đầy của một gia đình.
Nếu tối nay kẹt việc, đừng tiếc: tối mai 26/9 trăng còn tròn hơn, đường phố cũng vãn người hơn. Bày một mâm cỗ nhỏ ra ban công, tắt bớt đèn và chờ trăng lên khỏi mái nhà là đủ cho một đêm Trung thu đúng nghĩa.
Ảnh bìa: Giáo dục & Thời đại
