Rạng sáng 9/11, lúc 1 giờ, đồng bằng Bắc Bộ còn 22 đến 25 độ. Tới tối cùng ngày, Hà Nội chỉ còn quanh 16 đến 17 độ, và giữa hai mốc đó là một ngày mưa dông kéo dài từ giờ đi làm buổi sáng tới đêm. Đợt không khí lạnh mạnh tràn về từ tối 8/11 đã kéo miền Bắc sang rét thật sự, còn dải Trung Bộ từ Hà Tĩnh trở vào hứng mưa to đến rất to. Dưới đây là chuyện vì sao trời đã lạnh mà vẫn có dông, thời tiết mấy ngày tới ra sao và những việc nên làm ngay trong nhà, ngoài đường.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, không khí lạnh ảnh hưởng tới Đông Bắc Bộ từ tối và đêm 8/11, rồi lan xuống Hà Nội ngay sáng sớm 9/11. Mây đối lưu phát triển cùng lúc ở hàng chục phường, xã, từ Cầu Giấy, Tây Hồ trong nội thành ra tới Đông Anh, Sóc Sơn. Mưa rơi đúng giờ cao điểm nên các trục Tố Hữu, Lê Văn Lương, đường Láng, Thái Hà ùn kéo dài, có đoạn xe máy tràn cả vào làn buýt nhanh BRT.
Chiều và tối 9/11 trời tiếp tục mưa dông. Bản tin tối của Đài Phát thanh và Truyền hình Hà Nội ước lượng mưa phổ biến 5 đến 15 mm, cục bộ trên 20 mm, kèm cảnh báo rủi ro thiên tai cấp 1 do lốc, sét, mưa đá. Trên vùng núi, cái rét tới nhanh hơn nhiều: lúc 13 giờ ngày 9/11, Mẫu Sơn (Lạng Sơn) đo được 7,4 độ, Sa Pa 9,1 độ, Đồng Văn 9,6 độ.
Nhiều người quen nghĩ dông là chuyện của mùa hè, nên thấy sấm chớp giữa tháng 11 thì lạ. Thực tế đây là kiểu thời tiết điển hình ở rìa một khối không khí lạnh. Mấy ngày trước đó, 7 và 8/11, miền Bắc ít mưa, có nắng, lớp không khí sát mặt đất vẫn ấm và ẩm. Khối khí lạnh từ phương Bắc nặng hơn nên khi tràn xuống, nó luồn dưới lớp khí ấm ấy và đẩy lên cao. Hơi nước bị nâng lên nhanh, gặp lạnh, ngưng tụ thành những đám mây dông cao hàng nghìn mét. Vì vậy mưa dông thường dồn vào nửa ngày đầu khi front lạnh đi qua, sau đó gió đông bắc thổi đều, mây thấp xuống, trời chuyển sang rét và chỉ còn mưa nhỏ hoặc mưa phùn.
Dải Trung Bộ lại là chuyện khác. Gió đông bắc mạnh lên, mang hơi ẩm từ biển vào và bị dãy Trường Sơn chặn lại, nên mưa không chỉ một buổi mà kéo dài nhiều ngày. Tháng 10 và 11 vốn là cao điểm mùa mưa của Trung Bộ, mỗi đợt không khí lạnh tràn xuống thường kéo theo một đợt mưa lớn ở đây.
Hai ngày 9 và 10/11 được cơ quan khí tượng nhận định là rét nhất của đợt này. Ngày 10/11, các bản tin dự báo Hà Nội rét, mưa vài nơi, nhiệt độ thấp nhất khoảng 16 đến 19 độ, cao nhất chỉ quanh 20 đến 23 độ, gió đông bắc cấp 3 đến 4. Sáng 10/11, mưa đã thưa hơn hôm trước nhưng độ ẩm vẫn trên 90%, cái lạnh ẩm thấm vào người rõ hơn con số trên nhiệt kế. Vùng núi Đông Bắc Bộ có nơi dưới 12 độ, vùng núi cao rét đậm.
Theo Trung tâm Dự báo, đợt rét kéo dài tới khoảng ngày 13/11. Mưa ở Hà Nội giảm dần từ ngày 11/11, trời chuyển sang kiểu đêm và sáng rét, trưa có nắng nhẹ, nhiệt độ ban ngày nhích lên từng chút. Nhận định chung của cơ quan khí tượng cho tháng 11 là không khí lạnh hoạt động mạnh hơn ở nửa đầu tháng, sang nửa cuối tháng nhiệt độ có xu hướng tăng trở lại. Dự báo dài ngày luôn có sai số, nên kế hoạch đi xa cuối tuần vẫn nên xem lại bản tin vào hôm trước.
➡ Cùng chủ đề, đừng bỏ lỡ
Từ tối 9/11 tới sáng 10/11, Hà Tĩnh và phía bắc Quảng Trị mưa phổ biến 50 đến 100 mm, cục bộ trên 200 mm. Nặng hơn là khu vực TP Huế, TP Đà Nẵng và phía đông từ Quảng Ngãi tới Gia Lai: từ tối 9/11 tới hết 11/11 lượng mưa dự báo 150 đến 300 mm, cục bộ trên 500 mm. Phía nam Quảng Trị và phía đông Đắk Lắk khoảng 90 đến 180 mm, Khánh Hòa 60 đến 120 mm. Cơ quan khí tượng cảnh báo có nơi mưa trên 100 mm chỉ trong 3 giờ, cường độ đủ gây ngập nhanh ở đô thị và lũ quét ở vùng núi.
Theo dự báo, mưa lớn ở Trung Bộ giảm dần từ ngày 12/11. Ngoài biển, ven biển Đông Bắc Bộ và Trung Bộ có gió đông bắc cấp 5, có nơi cấp 6, giật cấp 7, tàu thuyền nhỏ nên hạn chế ra khơi. Ai đang có lịch về miền Trung trong hai ba ngày tới, đặc biệt đi đường đèo hay tuyến ven sông suối, nên theo dõi thông báo của địa phương trước khi lên đường.
Đường Hà Nội ngày mưa dông nguy hiểm nhất ở mấy phút đầu, khi gió giật mạnh và tầm nhìn giảm đột ngột. Lúc đó nên tạt vào chỗ trú chắc chắn như mái hiên nhà, cây xăng, hơn là cố đi tiếp. Tránh dừng dưới cây to, biển quảng cáo, cột điện hay giàn giáo công trình, vì gió giật dễ làm gãy cành, đổ biển. Gặp đoạn nước ngập không rõ sâu nông, đừng đoán bừa: nước ngập qua ống xả là xe máy dễ chết máy, còn dưới mặt nước có thể là hố ga mở nắp.
Đi xe máy thì bộ áo mưa quần áo rời gọn và an toàn hơn áo trùm cánh dơi, loại hay bị gió hất lên che mặt hoặc cuốn vào bánh xe. Bật đèn chiếu gần cả ban ngày, giữ khoảng cách xa hơn ngày khô vì quãng phanh trên mặt đường ướt dài hơn hẳn, và chú ý vạch sơn, nắp cống kim loại rất trơn.
Một mẹo dễ nhớ: thấy chớp, đếm giây tới khi nghe sấm. Dưới 30 giây nghĩa là cơn dông ở trong khoảng 10 km, đủ gần để sét đánh tới chỗ bạn đứng, hãy vào nhà hoặc vào ô tô đóng kín cửa. Đợi khoảng 30 phút sau tiếng sấm cuối cùng mới ra ngoài. Ở chỗ trống, không trú dưới gốc cây đứng một mình, không giơ cao ô có cán kim loại hay cần câu, tránh xa mặt nước.
Trong nhà, sét đánh vào đường dây có thể theo dây điện, dây mạng, dây truyền hình cáp mà vào. Khi dông đang to, nên rút phích tivi, máy tính để bàn, bộ phát wifi và đầu thu, hạn chế tắm và dùng điện thoại đang cắm sạc. Ổ cắm có chống sét lan truyền giúp giảm rủi ro nhưng không thay được việc rút phích khi dông ở ngay trên đầu. Nhà cao tầng, nhà ở vùng đồi trống nên kiểm tra lại cột thu lôi và dây tiếp địa trước mùa dông năm sau.
Từ 22 đến 25 độ lúc rạng sáng 9/11 xuống 16, 17 độ ngay tối hôm đó là cú hẫng cho cơ thể, nhất là với trẻ nhỏ, người già và người có bệnh tim mạch, huyết áp. Mặc nhiều lớp mỏng giữ ấm tốt hơn một áo thật dày, và đừng bỏ quên cổ, bàn chân. Buổi sáng sớm khi nhiệt độ thấp nhất, người có bệnh nền nên tránh ra ngoài tập thể dục quá sớm, uống đủ nước ấm dù không thấy khát.
Với đồ sưởi, tuyệt đối không đốt than, kể cả than tổ ong, trong phòng ngủ đóng kín cửa: khí CO không màu, không mùi và gây ngạt khi đang ngủ. Máy sưởi dầu, đèn sưởi halogen cần để xa chăn, rèm, quần áo phơi và tắt khi đi ngủ hoặc ra khỏi nhà. Nhà có điều hòa hai chiều thì chế độ sưởi khoảng 24 đến 26 độ là đủ ấm mà đỡ khô da. Trời ẩm làm quần áo lâu khô, phơi trong nhà nên mở hé cửa để thoáng, tránh nồm mốc lan ra tường.
Nếu chỉ kịp làm một việc tối nay: rút phích các thiết bị đắt tiền khi nghe sấm gần, kiểm tra bộ áo mưa trong cốp xe, và lấy áo ấm cho trẻ nhỏ, người già trong nhà ra trước khi nhiệt độ xuống thấp nhất vào rạng sáng. Thông tin thời tiết các ngày tới được cập nhật ở chuyên mục Khác và trang chủ Zreview.
