Từ ngày 9/10/2026, động cơ và ắc quy (pin) của xe máy điện bán ra ở Việt Nam phải qua hai quy chuẩn kỹ thuật mới của Bộ Xây dựng: QCVN 30:2026/BXD cho động cơ và QCVN 31:2026/BXD cho ắc quy. Với người đang định mua xe máy điện, điều này có nghĩa là pin sẽ phải chịu thêm một loạt phép thử về cháy nổ trước khi được lắp lên xe, và có thêm một thứ cần hỏi khi xuống tiền.
Xe máy điện bạn đang đi thì không bị ảnh hưởng. Hai quy chuẩn chỉ áp dụng cho động cơ và ắc quy mới trong sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu.
Quy chuẩn động cơ QCVN 30:2026/BXD được ban hành kèm Thông tư 12/2026/TT-BXD, thay cho QCVN 90:2024/BGTVT. Quy chuẩn ắc quy QCVN 31:2026/BXD đi kèm Thông tư 13/2026/TT-BXD, thay cho QCVN 91:2024/BGTVT. Hai bản cũ do Bộ Giao thông vận tải ban hành năm 2024; sau khi sáp nhập bộ, mảng này chuyển sang Bộ Xây dựng, và Cục Đăng kiểm Việt Nam là đơn vị kiểm tra, chứng nhận.
Đối tượng chịu quy chuẩn là cơ sở sản xuất, lắp ráp trong nước, tổ chức và cá nhân nhập khẩu, cùng các đơn vị thử nghiệm, chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường. Người mua không phải làm thủ tục gì thêm.
Phần được chú ý nhất nằm ở QCVN 31. Ắc quy phải qua các bài thử nạp quá mức, ngắn mạch, rơi, rung, ngâm nước, cùng các bài đo nạp và phóng điện. Bài ngâm nước khắt khe hơn tên gọi: pin đã sạc đầy được ngâm liên tục 2 giờ trong dung dịch nước muối NaCl nồng độ 3,5 đến 5%. Sau mọi phép thử, pin không được rò rỉ, bốc cháy, phát nổ hay nứt vỡ.
Quy chuẩn cũng chặn chuyện "pin ghi một đằng, dùng một nẻo". Điện áp thực tế không được lệch quá 15% so với điện áp danh định. Dung lượng đo được phải đạt tối thiểu 90% mức công bố với ắc quy chì-axit, và 100% với ắc quy lithium-ion. Nói cách khác, một viên pin lithium quảng cáo 30 Ah thì phải đo ra đủ 30 Ah.
Bài ngâm nước muối và bài ngắn mạch không phải chuyện lý thuyết. Mùa mưa ngập ở Hà Nội và TP.HCM khiến nhiều xe máy điện phải lội nước, còn pin là bộ phận bị nghi ngờ đầu tiên mỗi khi xe điện bốc cháy trong nhà xe. Một viên pin đã qua thử ngâm và thử ngắn mạch là thêm một lớp bảo đảm cho người để xe trong nhà, bên cạnh lời cam kết của hãng.
Quy chuẩn mới không khiến xe đang bày ở cửa hàng biến mất sau một đêm. Những hồ sơ chứng nhận đã nộp trước ngày 9/10/2026 được tiếp tục xử lý theo quy chuẩn cũ, và các báo cáo thử nghiệm đã cấp vẫn còn giá trị pháp lý cho việc chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường. Vì vậy trong một thời gian, thị trường sẽ có cả xe theo chuẩn cũ lẫn chuẩn mới.
➡ Cùng chủ đề, đừng bỏ lỡ
Khi chọn xe, hãy hỏi người bán giấy chứng nhận chất lượng kiểu loại và phiếu kiểm tra xuất xưởng, xem động cơ và ắc quy được chứng nhận theo QCVN 30, QCVN 31 hay vẫn theo QCVN 90, QCVN 91 cũ. Xe theo chuẩn cũ vẫn hợp pháp, nhưng nếu hai mẫu ngang giá, bản đã qua chuẩn mới là lựa chọn yên tâm hơn về pin.
Với pin mua rời để thay hoặc nâng cấp, chuyện này còn quan trọng hơn. Pin trôi nổi không rõ nguồn gốc, không có giấy chứng nhận, là loại rủi ro mà quy chuẩn mới nhắm tới. Đừng ham rẻ vài triệu đồng mà lắp lên xe một viên pin chưa qua bài thử ngắn mạch nào, nhất là khi xe sạc qua đêm trong nhà.
Nhu cầu xe máy điện đang tăng, một phần vì Hà Nội thí điểm vùng phát thải thấp từ 1/7/2026 tại 9 phường trong Vành đai 1, hạn chế xe máy chạy xăng theo khung giờ. Nếu bạn ở các khu vực này và đang tính đổi xe, có thể chờ tới sau 9/10 để có thêm lựa chọn đạt chuẩn mới, và khi đến cửa hàng, câu đầu tiên nên hỏi là pin của xe được chứng nhận theo quy chuẩn nào.
Ảnh bìa: Newone / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
