Sầu riêng Dona loại A đầu tháng 9 này về quanh 70.000 đến 72.000 đồng mỗi ký tại vườn, thấp hơn tháng trước 3.000 đến 5.000 đồng. Ở khu vực Đông Nam Bộ, mặt bằng chung trải từ 25.000 tới 85.000 đồng tuỳ giống và tuỳ loại. Nghịch lý là xuất khẩu vẫn đang tăng mạnh, mà giá trong nước thì cứ đi xuống.
Con số dễ gây hiểu nhầm nhất khi đọc tin giá sầu riêng là người ta trộn lẫn ba mức hoàn toàn khác nhau: giá tại vườn, giá kho thu mua và giá bán lẻ ngoài đường. Cùng một quả Ri6, giá vườn có thể 48.000 đến 55.000 đồng ở Tiền Giang hay Bến Tre, còn xe đẩy ở TP.HCM treo bảng 100.000 đồng trở lên. Chênh lệch đó là chi phí vận chuyển, hao hụt và công bổ, không phải ai đó nói dối.
Khoảng cách giữa loại A và loại B cũng lớn hơn nhiều người tưởng, thường 20.000 đến 30.000 đồng mỗi ký. Loại A là quả đủ ký, hình đẹp, đủ hộc, không sượng. Loại B là quả méo, lệch hộc, ít múi. Ăn tại nhà thì loại B rẻ hơn hẳn mà chất lượng cơm không khác bao nhiêu, chỉ là bỏ ra ít thịt hơn trên mỗi ký vỏ.
Với người mua lẻ, thời điểm này là lúc dễ mua nhất trong nhiều năm. Vụ thu hoạch đang rộ, mưa nhiều khiến trái rụng sớm, nguồn hàng dội chợ và người bán không còn thế mặc cả như hai năm trước.
Bảy tháng đầu năm 2026, sầu riêng mang về gần 1,8 tỷ USD, mức cao nhất từ trước tới nay. Riêng tháng 7 đã gần 681 triệu USD. Trung Quốc vẫn chiếm khoảng 91% giá trị xuất khẩu, và ước tính cả năm có thể chạm 4,5 tỷ USD.
Nguyên nhân giá rớt nằm ở phía cung. Diện tích trồng sầu riêng cả nước tăng từ 110.000 ha năm 2022 lên 198.600 ha vào giữa 2026, tức gần gấp đôi trong bốn năm. Sản lượng năm nay ước vượt 2 triệu tấn. Cùng lúc, Thái Lan, Malaysia, Campuchia và Lào đều đẩy hàng sang Trung Quốc. Cung tăng gấp bội trong khi cầu chỉ nhích, giá không có đường nào khác ngoài đi xuống.
Có thêm một yếu tố ít được nói tới: Trung Quốc siết kiểm tra mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói, thời gian thông quan kéo dài ra. Sầu riêng là hàng không chờ được, nằm cửa khẩu thêm một ngày là chất lượng tụt, và thương lái lấy đúng lý do đó để ép giá xuống. Sầu riêng Monthong Việt Nam bán ở chợ Trung Quốc giờ còn 20 đến 30 tệ nửa ký, so với 35 đến 45 tệ năm ngoái.
Mặt sáng là thị trường đang mở rộng ra ngoài Trung Quốc. Ấn Độ chính thức mở cửa cho sầu riêng Việt Nam từ giữa tháng 7. Hà Lan và Đức đều tăng nhập trên 40%. Nhưng những thị trường này còn quá nhỏ để bù cho một mùa hơn 2 triệu tấn.
Ba cái tên chiếm gần hết những gì bày bán ở Việt Nam. Ri6 là giống nội, do nhà vườn Sáu Ri ở Vĩnh Long tuyển chọn, cơm vàng đậm, hạt lép nhiều, vị ngọt gắt và béo, mùi mạnh. Đây là giống hợp khẩu vị người miền Tây nhất và cũng rẻ nhất trong ba loại.
Dona là tên thương mại của giống Monthong Thái Lan trồng tại Việt Nam, quả to hơn, cơm vàng nhạt, ráo, ít xơ, ngọt thanh và mùi nhẹ hơn Ri6. Người mới ăn sầu riêng thường bắt đầu từ Dona vì dễ chịu, và đây cũng là giống chiếm phần lớn hàng xuất khẩu.
Musang King là giống Malaysia, cơm vàng nghệ, vị đắng nhẹ xen ngọt, hậu vị dài. Hàng Musang King ở Việt Nam phần lớn là đông lạnh nguyên quả nhập về, giá cao gấp nhiều lần hai giống kia. Nếu thấy Musang King tươi bán rẻ ngoài đường, khả năng cao đó là Ri6 hoặc Dona được gọi tên khác.
➡ Cùng chủ đề, đừng bỏ lỡ
Nhìn cuống trước tiên. Cuống còn tươi, hơi mềm khi bấm móng tay là quả mới cắt hoặc mới rụng. Cuống khô đen, teo lại thì quả đã để lâu, ăn dễ bị sượng hoặc nhão. Quả rụng tự nhiên bao giờ cũng ngon hơn quả cắt non rồi ủ thuốc, và cuống là chỗ khó nguỵ trang nhất.
Tiếp đến là gai và rãnh. Gai nở, bè ra, các rãnh giữa hộc hiện rõ khi bóp nhẹ thấy hơi đàn hồi thì quả đã chín tới. Gai nhọn khít, vỏ cứng đanh là còn non. Đếm số hộc bằng cách sờ dọc các rãnh, quả càng nhiều hộc đều thì càng ít bị lép một bên.
Mấy tấm bảng dựng trên xe đẩy thật ra là thông tin có ích chứ không phải câu khách suông. "Cơm vàng bao ăn" nghĩa là người bán cam kết bổ ra không ngon thì đổi quả, cứ yêu cầu bổ tại chỗ. "Hạt lép" là quả hạt teo, phần thịt ăn được nhiều hơn, nên đắt hơn quả cùng ký mà hạt to. Với giá đang mềm như hiện nay, mua loại bao ăn và bổ tại chỗ là cách an toàn nhất.
Ăn không hết thì tách múi, bọc kín từng múi rồi cấp đông, giữ được vài tháng và lấy ra ăn lạnh gần như kem. Để nguyên quả trong tủ lạnh là cách nhanh nhất khiến cả tủ ám mùi mà cơm vẫn xuống chất.
Sầu riêng thuộc nhóm trái cây năng lượng cao, một trăm gram cơm cho khoảng 145 đến 150 kcal, kèm lượng đường và chất béo đáng kể. Ba đến bốn múi vừa là đủ cho một lần với người bình thường. Người đang kiểm soát đường huyết, người thừa cân hoặc bệnh thận nên hỏi bác sĩ trước khi ăn thường xuyên, đặc biệt trong mùa rẻ dễ mua nhiều.
Chuyện kiêng rượu bia khi ăn sầu riêng thì có cơ sở: hợp chất lưu huỳnh trong quả được cho là cản trở enzyme phân giải cồn, khiến cơ thể khó chịu. Bỏ qua rượu trong bữa có sầu riêng là lời khuyên dễ theo và không mất gì.
Nếu định mua trong tháng 9, chọn Ri6 loại B ở vườn hoặc chợ đầu mối để ăn tại nhà, chọn Dona khi cần mang biếu hay đãi người chưa quen mùi. Cứ hỏi thẳng giá loại A và loại B rồi so, chênh lệch giữa hai mức sẽ cho biết người bán đang tính đúng hay đang đoán giá theo mặt khách.
