Một thanh RAM DDR5 16GB cho laptop hồi giữa năm ngoái còn mua được với giá hơn một triệu đồng, nay các đại lý lớn niêm yết quanh 5,5 tới 8 triệu đồng. Giá RAM (bộ nhớ trong, DRAM) đang là chuyện nóng nhất của làng phần cứng cuối 2026, vì nó kéo theo giá laptop, PC lắp ráp, thậm chí cả máy chơi game. Bài này tóm lại giá đã tăng tới đâu, vì sao, còn tăng tới bao giờ và người sắp mua máy nên làm gì.
Số liệu Tom's Hardware thu thập trên thị trường Mỹ từ tháng 8/2025 tới tháng 7/2026 cho thấy kit DDR5-5200 16GB đi từ 52 USD lên 239 USD, kit DDR5-5600 32GB từ 72 lên 394 USD, còn kit DDR5-6400 128GB từ 329 lên 3.399 USD. Dữ liệu của PCPartPicker, trang theo dõi giá linh kiện lớn nhất, ghi nhận kit DDR5-6000 32GB từ 222 lên 1.272 USD. Tính trung bình, RAM DDR5 phổ thông đắt gấp 5 lần so với một năm trước.
Với RAM laptop, mức tăng còn gắt hơn. Hãng laptop gaming Đức XMG cuối tháng 9 cho biết giá mua vào DDR5 SO-DIMM của họ đã gấp 6 lần tháng 7/2025, DDR5 UDIMM cho desktop gấp 4,5 lần, SSD M.2 gấp hơn 2 lần. Hệ quả là XMG và Schenker tăng giá hầu hết laptop thêm 100 tới 200 euro, có mẫu workstation tăng 300 euro. Asus, Acer, Apple, Xiaomi đều đã điều chỉnh giá sản phẩm trong năm nay.
Ở Việt Nam, giá niêm yết đầu tháng 11 trên web một số đại lý lớn cho thấy thanh DDR5 16GB bus 5600 dành cho laptop dao động 5,5 tới 8 triệu đồng tùy thương hiệu, kit 32GB (2x16GB) cho desktop quanh 13 tới 15 triệu. Nói cách khác, riêng tiền RAM 32GB giờ đã bằng một chiếc laptop văn phòng tầm trung của năm ngoái.
Gốc rễ nằm ở các trung tâm dữ liệu AI. Mỗi máy chủ huấn luyện mô hình cần lượng DRAM khổng lồ, cộng thêm bộ nhớ băng thông cao HBM gắn cạnh GPU. HBM tốn gấp khoảng 3 lần diện tích wafer so với DRAM thường cho cùng dung lượng, nên khi Samsung, SK Hynix và Micron (ba hãng nắm khoảng 70% thị trường DRAM) dồn dây chuyền sang HBM và DRAM máy chủ, phần dành cho laptop, PC và điện thoại co lại.
Micron thừa nhận chỉ đáp ứng được khoảng một nửa tới hai phần ba nhu cầu hiện tại, và CEO Sanjay Mehrotra dự báo tình trạng thiếu hụt kéo "sâu vào năm 2027". TrendForce, hãng phân tích chuyên về chip nhớ, ước tính giá hợp đồng DRAM thông thường quý 4/2026 tăng thêm 10 tới 15% so với quý 3, tính cả HBM thì 15 tới 20%. Cùng lúc, lượng laptop xuất xưởng toàn cầu quý 3 giảm 14% so với quý trước và dự kiến giảm tiếp 9% trong quý 4, phần vì giá linh kiện đẩy giá bán lên.
Các dự báo không thống nhất, nhưng đều không có kịch bản giảm trong vài tháng tới. Chủ tịch kiêm CEO Acer Jason Chen cho rằng giá linh kiện sẽ đạt đỉnh nửa đầu 2027 rồi bắt đầu hạ từ nửa cuối 2027, nhờ công suất mới từ các nhà máy Trung Quốc như CXMT và vì người dùng sẽ không chịu trả thêm mãi. Ông cũng cho rằng một số dự báo "thiếu tới 2030" bị thổi phồng để bảo vệ lợi nhuận hãng chip. Phía bi quan hơn, giới phân tích tại Mỹ nhắc tới các hợp đồng cung ứng dài hạn 4 năm mà Samsung và SK Hynix đã ký với khách hàng AI, nghĩa là nguồn cung cho người dùng phổ thông còn bị khoá một thời gian dài.
Một hệ quả thú vị là chuẩn DDR4 cũ hồi sinh. Vì DDR5 quá đắt, kit DDR4 32GB tại Mỹ hiện khoảng 260 USD so với 620 USD cho DDR5 cùng dung lượng, nên nhiều người lắp PC quay lại nền tảng Intel thế hệ 12 tới 14 hoặc AMD AM4 để dùng DDR4. Ở Việt Nam, RAM DDR4 cũ cũng được hỏi mua nhiều hơn hẳn trên các nhóm linh kiện.
➡ Cùng chủ đề, đừng bỏ lỡ
Nếu máy hiện tại vẫn chạy được việc, đừng nâng RAM lúc này. Một thanh 16GB giá 6 triệu là mức rất khó chấp nhận cho một nâng cấp chỉ để bớt giật khi mở nhiều tab. Chuyển bớt việc nặng lên dịch vụ đám mây, dọn phần mềm chạy nền hoặc nâng SSD (tăng giá ít hơn RAM) là những cách rẻ hơn.
Nếu buộc phải mua laptop mới, hãy chọn cấu hình có sẵn 16GB trở lên ngay từ đầu. Nhiều laptop mỏng nhẹ dùng LPDDR5X hàn chết trên bo mạch, không nâng được sau này, còn dòng có khe SO-DIMM thì giá thanh nâng cấp đang cao gấp nhiều lần phần chênh khi chọn cấu hình cao hơn. Nên để ý các mẫu đã nhập về từ đầu năm còn tồn kho, vì giá bán vẫn tính theo chi phí cũ.
Người lắp PC ngân sách dưới 20 triệu có thể cân nhắc nền tảng DDR4, vì chênh lệch hiệu năng thực tế trong game và công việc văn phòng giữa DDR4-3600 và DDR5-5600 chỉ vài phần trăm, trong khi tiền RAM chênh gấp đôi. Còn nếu đã có máy DDR5 và cần thêm dung lượng gấp, mua thanh đơn 8GB hoặc 16GB bus thấp (4800 tới 5600) sẽ rẻ hơn kit bus cao mà vẫn chạy ổn.
Chốt lại, thời điểm hợp lý để nâng RAM hay lắp máy mới sớm nhất cũng phải từ nửa cuối 2027. Trong lúc chờ, hãy tận dụng máy cũ và tránh mua RAM lẻ ngoài chợ không rõ nguồn gốc, vì thời khan hàng là lúc hàng tháo máy, hàng lỗi được đẩy ra nhiều nhất.
