Từ ngày 1/1/2027, danh mục sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng bị cấm nhập khẩu vào Việt Nam được áp dụng theo Thông tư 63/2026/TT-BKHCN, trong đó có điện thoại, máy tính, laptop, máy ảnh kỹ thuật số, máy in và màn hình cũ. Tin này lan nhanh kèm câu hỏi của người dùng: iPhone Lock, laptop Mỹ cũ, máy ảnh bãi Nhật có biến mất khỏi thị trường không, và máy cũ đang bán trong nước có tăng giá không. Câu trả lời ngắn: phần lớn mặt hàng này đã bị cấm nhập từ nhiều năm trước, thông tư mới chủ yếu cập nhật danh mục và siết chặt cách hiểu, không cấm mua bán hay sử dụng máy cũ trong nước.
Thông tư 63/2026/TT-BKHCN do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân ký ngày 27/10/2026, công bố chi tiết Danh mục sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng cấm nhập khẩu kèm mã số hàng hóa (mã HS). Văn bản căn cứ Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Quản lý ngoại thương và Nghị định 292/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ 1/1/2027. Cùng ngày đó, Thông tư 11/2018/TT-BTTTT của Bộ Thông tin và Truyền thông cũ (danh mục sản phẩm công nghệ thông tin đã qua sử dụng cấm nhập khẩu) hết hiệu lực.
Danh mục nằm ở chương 84 và 85 của biểu mã HS. Theo tóm tắt của LuatVietnam và Tạp chí Thuế & Hải quan, các nhóm chính gồm 8443 (máy in, máy photocopy, máy fax), 8470 và 8471 (máy tính, máy xử lý dữ liệu tự động, tức máy tính để bàn, laptop và các khối của chúng), 8517 (điện thoại, kể cả smartphone, và thiết bị truyền nhận dữ liệu như router), 8518 (micro, loa, tai nghe, ampli), 8525 (thiết bị phát sóng, máy ảnh kỹ thuật số, máy quay), 8527 và 8528 (máy thu thanh, màn hình, máy chiếu, tivi). Ngoài ra còn ra đa, mạch in, mạch tích hợp và một số loại dây cáp.
Cách đọc mã cũng được ghi rõ: nếu danh mục ghi tới nhóm 4 chữ số thì cấm toàn bộ mã 8 chữ số trong nhóm đó, ghi tới 6 chữ số thì cấm cả phân nhóm, ghi tới 8 chữ số thì chỉ cấm đúng mã đó. Khi mã trong thông tư lệch với Danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu của Bộ Tài chính, áp dụng theo pháp luật hải quan.
Nhiều người đọc tiêu đề "từ 1/1/2027 cấm nhập khẩu điện thoại cũ" và nghĩ đây là chính sách mới. Thực tế Việt Nam đã có danh mục sản phẩm công nghệ thông tin cũ cấm nhập khẩu từ năm 2006 (Quyết định 20/2006/QĐ-BBCVT), sau đó được thay bằng nhiều thông tư. Từ Thông tư 31/2015/TT-BTTTT, điện thoại di động, laptop, tablet đã qua sử dụng cùng linh kiện cũ của chúng đã nằm trong diện cấm. Danh mục kèm Thông tư 11/2018 cũng đã có các mã điện thoại di động (nhóm 8517) và camera, máy ảnh kỹ thuật số (nhóm 8525).
Điểm thay đổi nằm ở khung pháp lý. Bộ Thông tin và Truyền thông đã sáp nhập vào Bộ Khoa học và Công nghệ, Luật Công nghiệp công nghệ số ra đời, nên danh mục được ban hành lại dưới tên "sản phẩm công nghệ số" thay cho "sản phẩm công nghệ thông tin". Các nhóm HS trong danh mục mới trùng phần lớn với danh mục năm 2018. Với người tiêu dùng, tình trạng pháp lý của chiếc iPhone cũ nhập từ Mỹ ngày 1/1/2027 về cơ bản giống hôm nay: không được nhập khẩu theo đường thương mại.
Thông tư xử lý rõ hai kẽ hở hay bị lợi dụng. Thứ nhất là hàng tân trang (refurbished): sản phẩm đã qua sử dụng, được sửa chữa, thay linh kiện để phục hồi chức năng và hình thức tương đương máy mới vẫn bị coi là hàng cũ, và nếu mã HS thuộc danh mục thì bị cấm nhập. Một chiếc iPhone "like new" thay vỏ, thay pin ở nước ngoài vẫn là iPhone cũ khi qua cửa khẩu. Thứ hai là linh kiện: bộ phận, phụ kiện, cụm linh kiện và linh kiện điện tử đã qua sử dụng của các sản phẩm trong danh mục cũng bị cấm. Tạp chí Thuế & Hải quan lưu ý việc tách máy thành nhiều phần hoặc khai báo bằng tên gọi khác không làm thay đổi bản chất nếu hàng thực tế thuộc diện cấm.
Ngoại lệ duy nhất trong thông tư dành cho doanh nghiệp: dây chuyền, máy móc, thiết bị, công cụ đã qua sử dụng đáp ứng tiêu chí nhập khẩu, phục vụ trực tiếp dự án sản xuất, đóng gói, kiểm thử chip bán dẫn, hoặc đào tạo, nghiên cứu phát triển sản phẩm công nghệ số. Hàng đã được cơ quan có thẩm quyền cấp phép nhập trước 1/1/2027 được tiếp tục nhập theo nội dung và thời hạn của giấy phép. Không có điều khoản nào mở cửa cho cá nhân nhập máy cũ về bán.
➡ Cùng chủ đề, đừng bỏ lỡ
iPhone Lock là máy khóa mạng nhà mạng Mỹ, Nhật hoặc Hàn, đa số là hàng đã qua sử dụng. Laptop Dell, ThinkPad, MacBook "hàng Mỹ cũ" hay máy ảnh, ống kính "hàng bãi Nhật" cũng chung một đặc điểm: được gom ở nước ngoài rồi đưa về Việt Nam bán lại. Vì danh mục cấm đã có từ lâu, các nguồn hàng này vốn không thể nhập khẩu chính ngạch như hàng mới, và thông tư mới không tạo ra một cánh cửa nào cho chúng.
Với người mua lẻ, có hai tình huống cần phân biệt. Đặt máy cũ trên eBay, Mercari hay Yahoo Auctions Nhật gửi chuyển phát về Việt Nam là một lô hàng nhập khẩu, phải qua hải quan, và hàng thuộc danh mục cấm có thể bị giữ lại. Còn chiếc điện thoại, laptop bạn đang dùng mang theo khi đi du lịch hay công tác là hành lý cá nhân, chịu quy định về hành lý của ngành hải quan; Thông tư 63 không nhắc tới trường hợp này. Mua vài chiếc máy cũ ở nước ngoài mang về để bán thì khác, đó là kinh doanh hàng cấm nhập khẩu.
Thông tư chỉ điều chỉnh hoạt động nhập khẩu. Mua bán, trao đổi, sửa chữa và sử dụng máy cũ đã lưu hành hợp pháp ở Việt Nam không bị cấm. Chiếc iPhone 15 bạn mua chính hãng năm 2024 vẫn bán lại được cho cửa hàng thu cũ đổi mới, máy ảnh mua ở Việt Nam vẫn đăng bán trên chợ đồ cũ bình thường.
Về giá, chưa có số liệu nào cho thấy thị trường đã phản ứng, và cũng khó có cú sốc lớn vì bản chất lệnh cấm không mới. Nếu cơ quan hải quan dựa vào văn bản mới để kiểm tra chặt hơn, phần hàng cũ, hàng Lock, hàng "tân trang" đi theo đường không chính ngạch có thể ít đi, kéo giá các dòng này nhích lên và khoảng chênh với máy chính hãng hẹp lại. Ngược lại, máy cũ có nguồn gốc trong nước (người dùng bán lại, hàng thu cũ đổi mới của các chuỗi bán lẻ) ít chịu tác động. Ở thời điểm đầu tháng 11/2026, mọi dự đoán về mức tăng cụ thể đều là phỏng đoán.
Không có lý do để vội gom máy cũ trước 1/1/2027. Nếu đang cần điện thoại hay laptop, cứ mua theo nhu cầu, ưu tiên máy có nguồn gốc rõ ràng: máy chính hãng Việt Nam (mã VN/A với iPhone), máy thu cũ của các chuỗi có hóa đơn và bảo hành. Hàng Lock vốn đã có những rủi ro riêng như phải dùng SIM ghép, có thể lỗi sóng sau khi cập nhật iOS, không được bảo hành chính hãng ở Việt Nam, và rủi ro đó không đổi sau Tết dương lịch.
Với máy ảnh và ống kính, thị trường đồ cũ trong nước vẫn đủ phong phú để chọn. Nếu định nhờ người quen mua máy cũ ở Nhật gửi về, nên hiểu đó là nhập khẩu hàng thuộc danh mục cấm và có thể bị giữ ở hải quan. Còn với doanh nghiệp cần nhập máy móc cũ cho dây chuyền chip hay phòng nghiên cứu, việc nên làm là đối chiếu mã HS cụ thể trong phụ lục Thông tư 63 trước khi ký hợp đồng mua hàng.
Ảnh bìa: Blclkpfooda mbaop6 / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
